Misja i kierunki rozwoju
Działania Gminy Leśna w 2025 roku w obszarze gospodarki wodno-ściekowej koncentrowały się na zapewnieniu najwyższych standardów bezpieczeństwa dostaw wody, zapewnienia właściwej jakości oczyszczonych ścieków oraz optymalizacji kosztów utrzymania infrastruktury. Rok ten był czasem przejścia od działań doraźnych (usuwanie awarii) do systemowej diagnostyki sieci, co pozwoliło na realne oszczędności zasobów i środków finansowych.
Co ważnego wydarzyło się w obszarze zaopatrzenia w wodę
- Zakończono budowę nowej stacji uzdatniania wody w Smolniku
- W ciągu roku usunięto ponad 20 awarii na sieci wodociągowej i kanalizacyjnej na terenie całej gminy
- Wykryto i usunięto ukryty wyciek w Stankowicach
- Wykryto i usunięto ukryty wyciek przy ul. Rynek 3 w Pobiednej
- Systematycznie wymieniano wodomierze główne w tym na bardzo czułe i odporne na awarie wodomierze ultradźwiękowe oraz objętościowe
- Zamontowano nowe zasuwy sieciowe w kilku lokalizacjach, ograniczając zasięg ewentualnych wyłączeń przy przyszłych awariach
- W ramach zadania inwestycyjnego trwale wyłączono z eksploatacji stary stalowy odcinek sieci w ul. Baworowo
- Zamontowano kompensatory energii biernej w SUW Złotniki Lubańskie i SUW Smolnik
- Wykonano edycję programu sterującego SUW Złotniki Lubańskie umożliwiającą monitorowanie chwilowego przepływu wody – niezbędne do monitorowania minimalnego nocnego przepływu
- Wyczyszczono zbiornik wyrównawczy na wodę w SUW Złotniki Lubańskie
- Zamontowano nowe okna PCV w hydroforni przy ul. Kombatantów,
co ważnego wydarzyło się w obszarze oczyszczania ścieków
- Systematycznie zagospodarowywano komunalne osady ściekowe, skratki i piasek z piaskownika
- Naprawiono i wymieniono elementy eksploatacyjne sita pompowni głównej, wentylatora i falownika w budynku prasy. Regularnie wykonywano przeglądy dmuchaw i wykonywano na czas odpowiednie naprawy.
- Rozpoczęto samokontrolę procesu oczyszczania w zakresie prowadzenia analiz parametru BZT5.
- W ramach podnoszenia kwalifikacji zawodowych dwóch pracowników oczyszczalni uczestniczyło w trzydniowych szkoleniach – jeden w „Kursie Technologa Oczyszczalni Ścieków”, a drugi w „Kursie Operatora Oczyszczalni Ścieków”.
Toaleta to nie śmietnik
Pracownicy wielokrotnie zmagali się z różnego rodzaju problemami na sieci kanalizacyjnej. W większości przypadków zatory, wylania, itp. były skutkiem wrzucania odpadów do toalet. Licząc na szerokie zainteresowanie treścią niniejszego raportu, także w tym roku przypominamy, że do toalet/zlewozmywaków/umywalek/itd. nie wyrzucamy:
- nawilżanych chusteczek
- tamponów, podpasek
- patyczków higienicznych
- pieluch jednorazowych
- prezerwatyw
- materiałów opatrunkowych
- ręczników papierowych i gazet
- ubrań, szmatek, tekstyliów
- włosów
- resztek żywności
- chemii budowlanej, farb i olejów
- zużytych tłuszczów spożywczych
Odpady te powodują nie tylko problemy w wewnętrznych instalacjach kanalizacyjnych, ale przede wszystkim oddziałują negatywnie na pracę sieci kanalizacyjnej, przepompowni, tłoczni oraz oczyszczalni ścieków powodując m.in.: awarie pomp, zatory, wylania ścieków. Każdorazowe usuwanie wywołanych w ten sposób awarii jest kosztowne. Wyżej wskazane odpady nie rozpuszczają się w wodzie. Np. tłuszcze tężeją w kanalizacji, osadzają się na ściankach i w skrajnych sytuacjach potrafią zatkać całą rurę.
Bezpieczeństwo sanitarne i monitoring jakości wody
Kontynuowano wprowadzony w latach poprzednich reżim kontroli wewnętrznej wody na ujęciach. Podjęty w przeszłości wysiłek procentuje, ponieważ wiele dotychczasowych działań zostało zautomatyzowanych a rolą pracowników był regularny monitoring. W tym obszarze skupiamy się w szczególności na badaniach chloru wolnego przeprowadzanych przy użyciu niezawodnych przemysłowych testów kolorymetrycznych.
Modernizacja infrastruktury i usprawnienia wewnętrzne
Montaż kompensatorów mocy biernej
W stacjach uzdatniania wody w Złotnikach Lubańskich oraz Smolniku zamontowano kompensatory mocy biernej. Montaż tych urządzeń przynosi natychmiastowe efekty ekonomiczne, ponieważ redukowana moc bierna pojemnościowa i indukcyjna przestaje pojawiać się na otrzymywanych rachunkach.
Kompensator w SUW Złotniki Lubańskie zamontowano w sierpniu 2025 r.
Kompensator w SUW Smolnik zamontowano w listopadzie 2025 r.
Utrzymywanie zapasów magazynowych
Zwiększono nacisk na zidentyfikowanie potrzeb oraz zapewnienie niezbędnych stanów magazynowych armatury małych i dużych średnic. Ma to na celu przede wszystkim umożliwienie jak najszybszą naprawę uszkodzenia sieci (duże średnice) lub instalacji wewnętrznej (małe średnice). Wyposażono magazyn w nowe miejsca składowania, dzięki czemu jest lepszy dostęp do części. Każda godzina zaoszczędzona na dobraniu i transporcie brakującego elementu z hurtowni to zmniejszenie uciążliwości dla mieszkańców.
Nowa stacja uzdatniania wody w Smolniku – przeskok technologiczny
Dzień 23 kwietnia 2025 r. powinien został zapisany złotymi zgłoskami na kartach historii leśniańskich wodociągów. Był to dzień rozpoczęcia tłoczenia wody z nowej stacji uzdatniania wody w Smolniku. Dokonała się modernizacji o skali podobnej do tej w Złotnikach Lubańskich.
Najważniejsze cechy nowej stacji uzdatniania wody:
- wzrost niezawodności dostaw wody dzięki trzem pompom oraz agregatowi prądotwórczemu
- poprawa właściwości fizyko-chemicznych ujmowanej wody poprzez filtrację pośpieszną,
- zabezpieczenie mikrobiologiczne dystrybuowanej wody dzięki dawkowaniu podchlorynu sodu
- płynna regulacja ciśnienia tłoczenia
- zabezpieczenie przeciwpożarowe dzięki zbiornikowi oraz pompom
- woda ujmowana jest naprzemiennie z trzech studni ujęciowych
- pełen monitoring parametrów pracy lokalnie oraz online
- zapewnienie monitoringu wizyjnego oraz alarmu włamaniowego
Niektóre elementy układu sprzed modernizacji:
STACJA UZDATNIANIA WODy A.D. 2025
Oznaczanie lokalizacji armatury wodociągowej w terenie
Kto zimową porą nie szukał nieoznakowanej zasuwy przykrytej lodem, ten się w cyrku nie śmieje.
Piotr Sudnik, Kierownik Referatu Gospodarki Komunalnej Urzędu Miejskiego w Leśnej
Sieć wodociągowa znajduje się pod ziemią. Jedynymi elementami widocznymi z powierzchni terenu są hydranty oraz skrzynki zasuw. Sukcesywnie prowadziliśmy odtwarzanie i regulacje skrzynek zasuw oraz oznakowanie ich lokalizacji trwałymi tabliczkami wykonywanymi na zamówienie – z tłoczonymi znakami. Takie rozwiązanie gwarantuje trwałość oznakowania na lata oraz pewność odnalezienia zasuw w każdych warunkach atmosferycznych. Jest to szczególnie istotne w przypadku awarii, gdzie w szybkim czasie trzeba zlokalizować zasuwy i zamknąć dopływ wody do uszkodzonego odcinka.
Stankowice – historia pewnego wycieku
Sieć wodociągowa w Stankowicach spędzała nam od długiego czasu sen z powiek. Zauważalny ogromny wypływ wody na wodomierzu na produkcji wody był znakiem, że mamy do czynienia z wyciekiem. Problem leżał w tym, że był to klasyczny przykład ukrytego wycieku. Mimo wielokrotnych przejść po trasie sieci i przyłączy, nie dało się zauważyć wypływu wody na powierzchnię.
Brygada wodociągowa nie dawała jednak za wygraną. Dzięki sprytowi, pomysłowości i determinacji udało się namierzyć nieszczelność w sieci wodociągowej, która zlokalizowana była w polu. Działania były poprzedzone m.in. montażem dodatkowych zasuw na sieci, które zawęziły obszar poszukiwań. Wytyczono geodezyjnie przebieg sieci, aby zaoszczędzić na robotach ziemnych. Wysiłek włożony w poszukiwania nieszczelności był tego wart.
Nowoczesna infrastruktura i zaawansowane systemy monitoringu stanowią jedynie wsparcie dla najważniejszego ogniwa systemu – doświadczonych pracowników, których wiedza terenowa i determinacja pozwalają na skuteczną walkę z ukrytymi awariami, często niewidocznymi dla oka, a kluczowymi dla bezpieczeństwa całego systemu.
21 maja 2025 r. wyciek został zlokalizowany i natychmiast doszczelniony. Dzięki naprawie sieci oszczędzamy zasoby wodne oraz pieniądze na energię elektryczną i opłaty środowiskowe. Poprawiają się także warunki sanitarne, ponieważ każde doszczelnienie oznacza mniejsze prawdopodobieństwo wtórnego skażenia sieci obcymi wodami.
4 250 m3
szacowana kwartalna ilość zaoszczędzonej wody
Pobiedna – kolejny odnaleziony i uszczelniony ukryty wyciek
Sieć wodociągowa w Pobiednej charakteryzuje się wysokim poziomem strat. Podobnie jak w wyżej opisywanym przypadku w Stankowicach, większość znikającej wody nie wypływała na powierzchnię. Pewnego dnia wpłynęło zgłoszenie z jednego z budynków o obniżeniu ciśnienia dyspozycyjnego w mieszkaniu. Po bezzwłocznej weryfikacji oraz pogłębionej analizie budynku a przede wszystkim stanu piwnicy – tj. jej pełnego zalania przystąpiono do prac doszczelniających na przyłączu. Jak się później okazało po analizie zapisów monitoringu stanu napełnienie zbiornika, był to ukryty wyciek. Jego skalę można zobrazować wykresem. Prace naprawcze przeprowadzono 24 września 2025 r.
11 000 m3
szacowana kwartalna ilość zaoszczędzonej wody
Sprawny system monitoringu jakości wody i reagowania interwencyjnego
Zgodnie z obowiązującymi przepisami dotyczącymi jakości wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi, Gmina Leśna prowadzi systematyczny monitoring jakości wody w oparciu o ustalony harmonogram. Częstotliwość oraz zakres badań są dostosowywane do wytycznych Państwowej Inspekcji Sanitarnej, co zapewnia zgodność działań z aktualnymi normami i wymaganiami sanitarnymi. W 2025 roku realizacja tych obowiązków odbywała się przy współpracy z firmą GBA POLSKA Sp. z o.o.
z siedzibą w Warszawie, odpowiedzialną za pobór próbek oraz ich analizę w zakresie wody surowej, uzdatnionej, ścieków, osadów oraz odpadów z piaskownika.
Systematyczne badania stanowią fundament zapewnienia bezpieczeństwa sanitarnego mieszkańców. Szczególnego znaczenia nabiera jednak zdolność do szybkiego reagowania w przypadku wykrycia nieprawidłowości. Nawet przy współpracy z wyspecjalizowanymi podmiotami nie zawsze możliwe jest przeprowadzenie dodatkowych badań w oczekiwanym terminie, co wynika z wcześniej ustalonych harmonogramów. W takich sytuacjach kluczową rolę odgrywają kompetencje własne Gminy.
W sytuacjach, gdy wyniki badań próbek wody wskazują na przekroczenia dopuszczalnych parametrów, kluczowe znaczenie ma możliwość natychmiastowego ponownego zbadania wody. W praktyce bywa to utrudnione ze względu na napięte harmonogramy zewnętrznych próbkobiorców, którzy nie zawsze są w stanie zrealizować zlecenie z dnia na dzień.
Mając na uwadze potrzebę zwiększenia elastyczności i skuteczności działań jeden z pracowników Referatu Gospodarki Komunalnej został przeszkolony w zakresie poboru próbek wody. Uzyskane kompetencje umożliwiają samodzielne przeprowadzanie poborów w sytuacjach wymagających pilnej reakcji. Rozwiązanie to zostało już kilkukrotnie wykorzystane w praktyce, znacząco skracając czas podejmowania działań naprawczych. W przypadku uzyskania niekorzystnych wyników badań (szczególnie mikrobiologicznych) Gmina może niezwłocznie przeprowadzić dodatkowe pobory. Pozwala to na szybką weryfikację sytuacji oraz wdrożenie odpowiednich działań naprawczych bez konieczności oczekiwania na dostępność zewnętrznego wykonawcy.
Przyjęte podejście znacząco zwiększa skuteczność zarządzania bezpieczeństwem sanitarnym oraz minimalizuje ryzyko dla zdrowia mieszkańców. W efekcie Gmina dysponuje sprawnym i elastycznym systemem reagowania, który łączy planowy nadzór z możliwością natychmiastowej interwencji w sytuacjach wymagających szczególnej uwagi.
Efektywność działań na sieciach wodociągowych
Służby wodociągowe Referatu Gospodarki Komunalnej konsekwentnie realizują działania mające na celu poprawę funkcjonowania sieci wodociągowej. Rezultaty pracy z ostatniego roku stają się coraz bardziej widoczne, szczególnie w zakresie ograniczania strat wody. Jednym z największych wyzwań były tzw. ukryte wycieki – awarie, które nie ujawniają się na powierzchni. Ich wykrycie jest trudne i wymaga nie tylko odpowiedniego zaplecza technicznego, ale również doświadczenia oraz systematycznej analizy pracy całej sieci. Dzięki konsekwentnemu monitorowaniu i zaangażowaniu pracowników udało się zlokalizować i usunąć wiele takich miejsc. Widocznym efektem tych działań jest stopniowe zmniejszanie ilości pobieranej wody,
co świadczy o ograniczeniu strat i większej szczelności systemu.
Duże znaczenie dla poprawy efektywności miała także modernizacja ujęcia w Smolniku. Przeprowadzone prace wpłynęły na zwiększenie sprawności całego systemu, ograniczenie zużycia energii elektrycznej, stabilniejszą i bardziej kontrolowaną pracę urządzeń. Dzięki temu wodociągi nie tylko działają efektywniej, ale również generują niższe koszty eksploatacyjne. Stabilizacja ciśnienia pozwoliła także na ograniczenie produkcji wody.
Podejmowane działania przynoszą wymierne korzyści ekonomiczne i środowiskowe. Ograniczenie wycieków przekłada się na niższe koszty energii, redukcję opłat na rzecz Wód Polskich oraz bardziej racjonalne gospodarowanie zasobami naturalnymi. Ma to szczególne znaczenie w obliczu coraz częstszych okresów niedoboru wody.
Dane dotyczące poboru wody z ujęć w Smolniku, Pobiednej i Stankowicach wskazują na systematyczne ograniczanie jej zużycia. Największe zmiany odnotowano na odcinkach sieci, gdzie wcześniej występowały trudne do wykrycia nieszczelności. Ich usunięcie przełożyło się bezpośrednio na poprawę bilansu produkcji.
| Nazwa ujęcia | I kw. 2025 | II kw. 2025 | III kw. 2025 | IV kw.2025 |
| Smolnik | 70 818,8 m3 | 51 597 m3 | 43 803,9 m3 | 42 847,1 m3 |
| Pobiedna | 29 993 m3 | 30 118 m3 | 28 625 m3 | 17 950 m3 |
| Stankowice | 6 873 m3 | 7 121 m3 | 2 873 m3 | 2 337 m3 |
Produkcja wody a straty 2025 – wypadkowa stanu sieci wodociągowych
Największą poprawę w 2025 roku odnotowano w Stankowicach, gdzie wskaźnik strat obniżył się z 79,6% do 67,5%. Było to bezpośrednim efektem wykrycia i usunięcia wieloletniego ukrytego wycieku. Mimo, że poziom strat pozostaje wysoki, tendencja jest wyraźnie malejąca.
Na ujęciu w Smolniku wskaźnik strat wzrósł z 38,4% do 44,3%, częściowo niwelując poprawę osiągniętą w roku poprzednim. Wzrost ten ma jednak charakter w dużej mierze statystyczny – łączna produkcja wody w Smolniku spadła w 2025 roku o ok. 66 000 m³ w stosunku do roku poprzedniego, co jest efektem usunięcia wycieków w innych częściach systemu wodociągowego. Jednak na sieci pozostają nadal niewykryte ukryte wycieki i przy mniejszej produkcji jego udział procentowy automatycznie rośnie – nawet jeśli w wartościach bezwzględnych nic się nie zmieniło.
W Złotnikach Lubańskich wskaźnik strat wzrósł do 33,3% po bardzo dobrym wyniku 18,2% w 2024 roku. Przyczyną jest ukryty wyciek na sieci, którego obecność zaczęły rejestrować w listopadzie 2025 roku monitoring stacji uzdatniania wody. Prace nad jego lokalizacją są prowadzone.
Pobiedna utrzymuje najwyższy wskaźnik strat spośród wszystkich ujęć. Usunięcie ukrytego wycieku przy ul. Rynek 3 w końcówce 2025 roku powinno przełożyć się na poprawę tego wskaźnika w roku następnym.
Kontrole zbiorników bezodpływowych i przydomowych oczyszczalni ścieków
Referat Gospodarki Komunalnej kontynuował w 2025 roku kontrole nieruchomości niepodłączonych do sieci kanalizacji sanitarnej. Sprawdzano, czy właściciele posiadają aktualne umowy z przedsiębiorcami na odbiór nieczystości ciekłych oraz czy opróżniają zbiorniki bezodpływowe i osadniki w przydomowych oczyszczalniach ścieków zgodnie z obowiązującym regulaminem utrzymania czystości.
Podczas kontroli właściciele nieruchomości proszeni są o okazanie:
- aktualnej umowy na wywóz nieczystości ciekłych lub osadów z przydomowej oczyszczalni,
- rachunków, faktur lub innych potwierdzeń wykonania usługi.
Regulamin utrzymania czystości i porządku na terenie gminy Leśna tak określa obowiązki:
Nieczystości ciekłe gromadzone w zbiornikach bezodpływowych lub osadnikach w instalacjach
przydomowych oczyszczalni ścieków powinny być przetransportowane pojazdami asenizacyjnymi do stacji
zlewnej oczyszczalni ścieków.
Częstotliwość opróżniania zbiorników bezodpływowych na nieczystości ciekłe powinna być
dostosowana do pojemności zbiornika w taki sposób, aby uniemożliwiać przepełnienie zbiornika i wylewanie
się nieczystości na powierzchnię terenu, do gruntu lub wód. Częstotliwość ta nie może być jednak rzadsza niż
raz na pół roku.
Częstotliwość opróżniania osadników w instalacjach przydomowych oczyszczalni ścieków powinna być
zgodna z wytycznymi wynikającymi z instrukcji eksploatacji tych instalacji, jednak nie rzadsza niż co 2 lata.
Nieczystości ciekłe odbierane są na podstawie zlecenia od właściciela nieruchomości dla podmiotu
posiadającego stosowne zezwolenie Burmistrza Leśnej na opróżnianie i transport nieczystości ciekłych.
Uzupełnieniem działań kontrolnych są próby zadymiania lub zabarwiania ujawnianych wylotów, pozwalające na wykrycie nielegalnych podłączeń instalacji sanitarnych do kanalizacji deszczowej lub bezpośrednio do środowiska. Celem jest systematyczne porządkowanie gospodarki ściekowej na terenach nieskanalizowanych oraz eliminowanie nielegalnych zrzutów nieczystości zagrażających środowisku naturalnemu.
