Gospodarka komunalna – odpady

Odbiór i zagospodarowanie odpadów

Odbiór i zagospodarowanie odpadów był jednym z ważniejszych i bardziej gorących tematów roku 2019. W roku 2018, szczególnie podczas kampanii wyborczej zadawano pytania dotyczące odbierania odpadów z nieruchomości niezamieszkałych przez spółkę miejską PM Synergia. Problem “znikających” odpadów z terenów niezamieszkałych oraz korzyści, które z odnosiła spółka poprzez odwożenie odpadów na koszt gminy, został wyjaśniony w protokole pokontrolnym z 15 kwietnia 2019 r i przedstawiony opinii publicznej w Panoramie Leśnej nr 4 (82) w artykule “PM Synergia i gospodarka odpadami – im głębiej w las tym ciemniej” (str 9).

W artykule z Panoramy Leśnej czytamy:

Kto zyskuje, kto traci? Kwota, jaką Synergia mogła uzyskać wg umów za odpady komunalne z nieruchomości niezamieszkałych za cały badany okres (od lipca 2013 do grudnia 2018) wynosi 729.943,62 zł. Do ZGIUK w Lubaniu zapłacono za ten okres 22.233,62 zł. Różnica między przychodem a kosztem odbioru wyniosła łącznie 707.710 zł. Ta nadwyżka pomniejszona o koszty transportu i inne koszty pośrednie staje się zyskiem firmy lub można ja zaksięgować na poczet strat z innej działalności. Jest to bardzo zła wiadomość – zarówno dla Synergii jak i dla mieszkańców gminy. Oznacza bowiem, że ważnym źródłem do-chodów dla miejskiej spółki jest nielegalne „podrzucanie” śmieci niezamieszkałych na koszt gminy. Dziwi fakt, że mechanizm ten jest wpisany właściwie „na stałe” w logikę działania firmy. Likwidacja tego procederu musi nastąpić, chociaż może oznaczać nie-przewidziane skutki finansowe dla spółki. Warto dodać, że nie są to jedyne pieniądze jakie spółka dostaje za odbiór i transport śmieci. Za odbiór odpadów z nieruchomości zamieszkałych płaci Urząd Miejski z budżetu gminy oraz z przychodów z opłat od mieszkańców. Te pieniądze trafiają do firm tworzących konsorcjum (ZGiUK i Synergia), które wygrało przetarg na odbiór śmieci komunalnych.

http://panoramalesnej.pl/wp-content/uploads/2019/04/pl82.pdf

Nie tylko odpady z terenów niezamieszkałych były problemem. Poważne i rosnące co roku straty gmina ponosiła w związku ze zbyt niskimi opłatami za odbiór odpadów.

Zła gospodarka odpadami, w której kluczową rolę pełni zbyt duża ilość śmieci zmieszanych powoduje rosnącą od 2015 roku dziurę w budżecie. Władza zeszłej kadencji, nie chciała podnosić opłat za odpady i decydowała o dopłacaniu do złej gospodarki z budżetu gminy. Kwota ta rosła z roku na rok: w 2015 roku dopłaciliśmy 113 142,03 zł, w 2016 r. 217 921,07 zł, w 2017 już 292 452,95 zł, a w 2018 roku 533 236,63 zł

http://panoramalesnej.pl/wp-content/uploads/2019/04/pl82.pdf

Po wykonaniu kontroli i zdiagnozowaniu szkodliwych mechanizmów gospodarki odpadowej, urząd podjął działania naprawcze. W kwietniu 2019 Rada Miejska wprowadziła nowe zasady gospodarowania odpadami:

  • włączono do jednego systemu odpady z nieruchomości niezamieszkałych (żeby uniemożliwić ich “mieszanie” z odpadami mieszkańców) – czyli od października 2019 deklaracje i opłaty od przedsiębiorców pobierane są bezpośrednio przez urząd
  • wprowadzono wyższe stawki opłat za odbiór odpadów, nowe stawki obowiązywały od lipca 2019
  • Punkt Selektywnej Zbiórki Odpadów Komunalnych został przeniesiony w lipcu do nowej lokalizacji (ul. Orzeszkowej – Dolwis), co umożliwiło większy nadzór nad odpadami dostarczanymi do PSZOK.

Powyższe działania przyniosły pozytywne efekty:

  • Zmniejszył się roczny deficyt. Dopłata do gospodarki odpadowej na koniec roku wyniosła mniej niż w 2018. Na koniec roku 2019 do systemu gmina dopłaciła 339.331,07 zł.
  • Poprawiły się wskaźniki pracy PSZOK – więcej tańszych frakcji odpadów (lepsza segregacja) oraz mniej wielkogabarytów niż w roku 2018 (najdroższa frakcja odpadowa, która lawinowo rosła w ostatnich latach)
  • Zwiększyła się liczba deklaracji od firm (nieruchomości niezamieszkałe) o 51 szt (36%)

W roku 2019 w całej Polsce zaczął rysować się kryzys z odbiorem i przetwarzaniem odpadów komunalnych. Gwałtownie zaczęły rosnąć ceny przetwarzania (odbioru) wszystkich frakcji odpadów:

Rodzaj odpaduKoszt styczeń 2019 netto \MgKoszt grudzień 2019 netto \Mg% wzrost kosztów
zużyte opony300 zł40033%
beton i gruz nieuzbrojony55170200%
odpady ulegające biodegradacji96196100%
odpady wielkogabarytowe43760037%
niesegregowane odpady komunalne w tym posortownicze39543510
Analiza stanu gospodarki odpadami komunalnymi na terenie Gminy Leśna za 2019r

Kolejny, równie wysoki wzrost kosztów zapowiadany jest na 2020 r

Rodzi to ogromne problemy ze zbilansowaniem systemu gospodarki odpadowej. Wprowadzanie nowych stawek opłat nie nadąża za szybko rosnącymi kosztami:

Trzeba przyjąć, że produkcja śmieci per capita stale będzie rosła jeżeli nie nastąpi radykalna zmiana zachowań konsumpcyjnych mieszkańców, a przyjęty system naliczania opłat nie daje możliwości regulowania opłat w zależności od wagi wyprodukowanych śmieci. Oznacza to, że przyjmując stawki opłat warto uwzględnić te aktualne i potencjalne koszty, które wpłyną na bilans finansowy gospodarki odpadami, a zbilansowanie systemu „do zera” musi oznaczać gwałtowny wzrost stawek, co może być trudne do zaakceptowania ze względów społecznych

Analiza stanu gospodarki odpadami komunalnymi na terenie Gminy Leśna za 2019r

Oprócz szybko rosnących kosztów drugim jeszcze poważniejszym problemem gospodarki odpadowej w gminie Leśna jest ogromna masa odpadów niesegregowanych (90% wszystkich odpadów). W Gminie Leśna w 2019 r wyprodukowano 2194,05 Mg odpadów zmieszanych, co w zestawieniu z ilością 2367,51 Mg z roku 2018 oznacza spadek o 7,33%. Jest to jednak nadal dużo za mało.

Gmina nie płaci kar za zbyt niski poziom recyklingu wyłącznie dlatego, że odpady ulegają wtórnej segregacji na lubańskim RIPOK, a my (mieszkańcy) płacimy z budżetu gminy za pracę wykonywaną za nas przez lubański ZGiUK. Każda tona szkła, plastikowych butelek, czy papieru wywieziona z gminy Leśna jako “odpady posortownicze”, “zmieszane” na sortownię do Lubania to strata kilkuset złotych (w zależności od rodzaju odpadu).