Gospodarka komunalna – wod-kan

Wodociągi i kanalizacja

Za realizację zadań z zakresu gospodarki wodno-kanalizacyjnej do końca października 2019 roku odpowiadała spółka miejska PM Synergia.

W połowie roku 2019, została wykonana kompleksowa ocena działalności spółki miejskiej, w której opisano między innymi stan gospodarki wodno-ściekowej, w 2019 roku w perspektywie wieloletniej. W raporcie podpisanym przez Burmistrza Leśnej czytamy:

“Zadanie związane ze zbiorowym zaopatrzeniem ludności w wodę, oraz zadania związane z odbiorem nieczystości ciekłych realizuje PM Synergia poprzez Dział Wodociągów i Kanalizacji. W dziale pracuje 14 osób, które obsługują oczyszczalnię ścieków, stacje pomp, wykonują naprawy sieci wodociągowej i kanalizacyjnej, montują wodomierze itp.

W lutym 2012 r, został sporządzony dokument pt. „Informacja na temat stanu sieci wodociągowej w Gminie Leśna”. Przedstawia on m.in. dane na temat stanu ujęć wody, awaryjności, stanu opomiarowania, produkcji, sprzedaży i wydajności sieci. Raport ten stanowił podstawę aktualnej oceny – co w perspektywie 7 lat udało się osiągnąć spółce w ramach zadania zaopatrzenia w wodę.

W informacji z 2012 przedstawiono szereg problemów związanych z działaniem wodociągów i ujęć wodnych. Najważniejsze z nich to:

  • brak dokumentacji dotyczącej sieci, („nie prowadzono [przed 2012 r.] prawidłowej archiwizacji danych, nie gromadzono dokumentacji w przypadkach modernizacji, a często nawet jej nie wykonywano po przeprowadzonych pracach”)
  • duża awaryjność sieci, przy jednoczesnych problemach z konstrukcją sieci (niewystarczająca liczba zasuw, różne typy rur), co skutkuje zwiększoną dotkliwością awarii dla mieszkańców (np. konieczność wyłączania dużych obszarów sieci, nawet przy niewielkich awariach)
  • ogromne straty wody w Leśnej (wydajność = 39%) i w Pobiednej (wydajność = 38%) związana w znacznej mierze z jakością sieci (nieokreślona ilość nieszczelnych odcinków)
  • niewystarczająca liczba wodomierzy (brak 21% w skali całej gminy).

Z powyższego zakresu zdecydowanie poprawiono stan opomiarowania, który wynosi obecnie 98%, w niewielkim stopniu poprawiła się sytuacja efektywności sieci wodociągowej w Leśnej (47%), co jest efektem przede wszystkim lepszego opomiarowania, ponieważ nie wykonywano w ostatnich latach żadnych inwestycji w sieć wodociągową w Leśnej. Jednocześnie efektywność ujęcia w Pobiednej spadła do 25%.

W lutym 2019 r. wykonano aktualizację raportu z 2012 r. Wykazano w nim zestawienie pilnych potrzeb remontowych i inwestycyjnych sieci wodnej. Są to zadania „pilne” od wielu lat, a bez sprawnej komunikacji na linii Synergia – Urząd Miejski – Rada Miejska i szybkich wdrożeń (zlecenia na dokumentację, uchwały o finansowaniu) pozostaną one „pilne” tylko na papierze.

Jeszcze trudniejsza sytuacja gminy Leśna występuje w przypadku dostępności do sieci kanalizacyjnej. Zgodnie z danymi GUS w 2012 roku istniały 423 połączenia prowadzące do budynków mieszkalnych i zbiorowego zamieszkania. Z sieci kanalizacyjnej korzystało w 2012 roku 3.140 mieszkańców gminy (tj. 29,7%), a w porównaniu z 2002 rokiem nastąpił wzrost jedynie o 3,8%. Dla porównania, w powiecie lubańskim z kanalizacji korzystała ponad połowa mieszkańców (51,8%), w województwie dolnośląskim – 70,1%, zaś w skali kraju – 64,3%. Długość czynnej sieci kanalizacyjnej w Gminie Leśna wynosi zaledwie 16,9 km i nie zmieniła się od roku 2007. Dla porównania: Gryfów Śląski = 27,9 km (miasto) + 19,3 km (obszary wiejskie), Olszyna 23,2 km + 20,1 km, Platerówka = 12,7 km, Siekierczyn = 59 km, Świeradów-Zdrój = 42,6 km.

Obecny system odprowadzania i oczyszczania ścieków w gminie Leśna, oparty jest o dowóz ścieków wozami asenizacyjnymi do istniejącej gminnej oczyszczalni w mieście. Wyjątek stanowi miasto Leśna, w którym istnieje sieć kanalizacji sanitarnej, wymagająca jednak modernizacji i rozbudowy. Ze względu na coraz częstsze awarie wozu asenizacyjnego oraz trudności z zatrudnieniem kierowcy z odpowiednimi uprawnieniami, liczba nieruchomości, w których mieszkańcy zgłosili konieczność odbioru nieczystości płynnych liczy niemal 200 domów. Czas oczekiwania na odbiór wynosi 2-3 miesiące i jest to zdecydowanie efekt braku planowania i przewidywania przez kierownictwo spółki.

Obecny stan i poziom realizacji zadań w omawianym zakresie oceniam negatywnie.

Kluczowe deficyty mają przyczyny w złym planowaniu (lub właściwie całkowitym braku planowania), braku konsekwencji w wykonaniu zadań określonych w latach 2012-2014, braku komunikacji z właścicielem (gminą), w tym przede wszystkich bieżących raportów i wniosków o finansowanie zadań wod-kan, braku podjęcia działań z zakresu inwentaryzacji sieci i gromadzenia dokumentacji technicznej. Bez podjęcia stanowczych kroków naprawczych stan będzie się pogarszał aż do potencjalnie całkowitej niewydolności systemu, co przy problemach z suszą staje się kluczowym problemem infrastrukturalnym gminy”.
(Źródło: OCENA STANU I POZIOMU REALIZACJI ZADAŃ POWIERZONYCH PM SYNERGIA W LEŚNEJ Leśna, 17 czerwca 2019)

Po przestawieniu raportu, podjęto decyzję o likwidacji spółki i przekazaniu jej zadań bezpośrednio pod nadzór Urzędu Miejskiego w Leśnej. W procesie likwidacji spółki burmistrz podjął decyzję o utworzeniu Referatu Gospodarki Komunalnej, który przejął wszystkie zadania związane z:

  • zbiorowym zaopatrzeniem w wodę pitną (ujęcia wodne, sieci wodociągowe)
  • utrzymaniem i obsługą sieci kanalizacyjnej i oczyszczalni ścieków
  • odbiorem nieczystości płynnych
  • utrzymaniem cmentarzy komunalnych.

Referat działał przez dwa ostatnie miesiące roku 2019, Kompleksowe sprawozdanie z jego działalności zostanie wykonane w raporcie za rok 2020.

Jednak już w grudniu 2019, kontrola WIOŚ na głównej gminnej oczyszczalni ścieków w Smolniku, pokazała, że brak szybkich i zdecydowanych działań zwiększających nadzór nad gospodarką wod-kan narażałby gminę na wiele nieprzewidzianych klopotów “wypływających” z każdej sfery podległej wcześniej pod spółkę.